|
UNESCO-AZƏRBAYCAN ƏLAQƏLƏRİ
Azərbaycan Respublikası 3 iyun 1992-ci ildə UNESCO-ya üzv qəbul edilmiş, 1996-cı ildə isə UNESCO və Azərbaycan arasında əməkdaşlıq haqqında memorandum imzalanmışdır.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab Heydər Əliyev 1993-cü ilin dekabr ayında Fransaya səfəri zamanı UNESCO-nun İqamətgahında olmuş və təşkilatın Baş Direktoru ilə görüşmüşdür.
Keçən dövr ərzində Azərbaycan UNESCO-nun aşağıdakı Konvensiyalarına qoşulmuşdur:
1. Silahlı münaqişə baş verdikdə mədəni dəyərlərin qorunması haqqında 14 may 1954-cü il Konvensiyası (1993) və ona dair İkinci Protokol (2000);
2. Ümumdünya mədəni və təbii irsinin mühafizəsi haqqında 16 noyabr 1972-ci il Konvensiyası (1993);
3. Avropa regionu dövlətlərində tədris kurslarının, ali təhsil haqqında diplomların və elmi dərəcələrin tanınması haqqında 21 dekabr 1979-cu il Konvensiyası (1994);
4. Asiya və Sakit Okean dövlətlərində tədris kurslarının, ali təhsil haqqında diplomların və elmi dərəcələrin tanınması haqqında 16 dekabr 1983-cü il regional Konvensiyası (1995);
5. Müəlliflik hüququ haqqında 6 sentyabr 1952-ci il Ümumdünya Konvensiyası (1997);
6. Avropa regionunda ali təhsil ixtisaslarının tanınması haqqında Konvensiya (1998);
7. Mədəni dəyərlərin qanunsuz olaraq ölkəyə gətirilməsi, ölkədən çıxarılması və mülkiyyət hüququnun qanunsuz olaraq başqasına verilməsinin qadağan olunması və qarşısının alınmasına yönəldilmiş tədbirlər haqqında 14 noyabr 1970-ci il Konvensiyası (1997);
8. Başlıca olaraq su quşlarının məskəni kimi beynəlxalq əhəmiyyətə malik su-bataqlıq yerləri haqqında 2 fevral 1971-ci il Konvensiyası (2001);
9. Fonoqram istehsalçılarının mənafelərinin onların fonoqramlarının qanunsuz istehsalında mühafizəsi haqqında 29 oktyabr 1971-ci il Konvensiyası (2001);
10.Beynəlxalq xüsusi hüququ unifikasiya institutunun (UNIDROIT) oğurlanmış, yaxud qanunsuz çıxarılmış mədəni dəyərlər haqqında 1995-ci il Konvensiyası (2003)
Azərbaycan UNESCO-nun üç ixtisaslaşmış qurumunun üzvüdür:
1. Hüqüq Komitəsi
2. Bioetika üzrə Hökumətlərarası Komitə (İBC)
3. Mədəni dəyərlərin qeyri qanuni mənimsənilməsi təqdirində onların öz vətəninə qaytarılması Hökumətlərarası Komitəsi
UNDP/UNESCO əməkdaşlıq çərçivəsində Bakıda, Sumqayıtda və Naxçıvanda informatika sahəsində elmi-tədris mərkəzləri yaradılmışdır. Bakı Dövlət Universitetinin jurnalistika fakultəsində radio-televiziya tədris studiyası yaradılmışdır.
Bakıda UNESCO-nun köməyi ilə 15 konfrans və seminar keçirilmişdir:
1. 1996 - Füzulinin anadan olmasının 500 illik yubileyi ilə əlaqədar;
2. 1997 - texniki peşə təhsilinin problemlərinə dair;
3. 1999 - tərcüməçilik problemlərinə dair;
4. 2000 - Kitabi Dədə Qorqudun 1300 illik yubileyi ilə əlaqədar;
5. 2001 - Qafqaz dövlətlərinin Pedaqoji ali məktəblərinin ikinci regional toplantısı;
6. 2001 - N.Tusinin anadan olmasının 800 illik yubileyi ilə əlaqədar;
7. 2001 - Mədəni irsin qorunmasına dair normativ aktlara həsr olunmuş beynəlxalq seminar;
8. 2001 - “Rəqəmli ipək yolu” regional seminar;
9. 2002 - XX əsrin ən mühüm hadisələri haqqında ;
10. 2003 - Mirzə Kazımbəyin 200 illik yubileyinə dair;
11. 2003 - GÖÜAM ölkələri arasında mədəni dəhlizə dair;
12. 2003 - UNESCO Türk Dövlətlərinin Kosmik Nəsil Forumu;
13. 2003 - Professional fəaliyyətdə İnformasiya və Kommunikasiya Texnologiyalarının istifadə edilməsində professional təcrübənin artırılmasına dair seminar;
14. 2004 -Silahlı münaqişə zamanı mədəni dəyərlərin qorunması haqqında konvensiyanın 50 illiyinə dair;
15. 2004 -UNESCO (ASPnet) üzrə milli koordinator və bu şəbəkəyə daxil olmuş məktəblərin müəllimləri üçün “Keyfiyyətli təhsil təcrübədə” mövzusunda regional seminar.
UNESCO kafedraları:
1. İnsan hüquqları, demokratiya və sülh;
2. Tərcüməçilik, dilmanclıq və terminologiya.
Aşağıdakı sahələr üzrə Milli Komitələr yaradılıb:
1. Muzeylərin Beynəlxalq Şurası (İCOM);
2. Sosial Dəyişikliklərin İdarə edilməsi (MOST);
3. Beynəlxalq Hidroloji Proqram (İHP);
4. İnsan və Biosfer Proqramı (MAB);
5. Beynəlxalq Bioetika Komitəsi (İBC);
6. Beynəlxalq Musiqi Şurası;
7. Beynəlxalq Teatr İnstitutu.
UNESCO-nun yardımı ilə aşağıdakı kitab və kitabçalar Azərbaycan dilinə tərcümə olunub:
1. UNESCO-nun Beynəlxalq Normativ Aktları;
2. BMT-nin İnsan hüquqları Beynəlxalq Müqavilələr toplusu;
3. UNESCO-nun dözümlülük haqqında bəyannaməsi;
4. İnsan hüquqları: suallar və cavablar;
5. Demokratiyaya giriş: 80 sual və cavab;
6. BMT-nin Sülh Mədəniyyəti haqqında Bəyannaməsi;
7. Sülh dəsti adlı tədris vəsaiti;
8. Sülh mədəniyyəti nədir?
9. Assosativ Məktəblər Layihəsinin şəbəkəsi;
10.Azərbaycan və UNESCO (1992-2002) ;
11.UNESCO-nun mədəni müxtəliflik haqqında Bəyannaməsi.
12.Azərbaycanda çoxdilli ünsiyyətin inkişafı (2001). Yeni qlobal kontekstdə Azərbaycanda tərcümə, dilmanclıq və terminologiyanın gələcək perspektivlərinə həsr olunmuş konfransın nəticələri. (Bakı, may, 1999)
13.İnsan Haqlarının Qorunması: Beynəlxalq və Azərbaycan mexanizmləri
Bakı şəhərinin tarixi mərkəzi olan İçəri Şəhər memarlıq kompleksi 2000-ci ilin dekabr ayında Ümumdünya İrs Siyahısına salınmışdır. Lakin UNESCO-nun İçəri Şəhərlə bağlı tövsiyələri tam yerinə yetirilmədiyinə görə o, 4 iyul 2003-cü il tarixdə Ümumdünya İrs Komitəsinin 27-ci sessiyasında UNESCO-nun təhlükədə olan abidələr siyahısına daxil edilmişdir.
Azərbaycanın muğam ustası Alim Qasımov UNESCO/Beynəlxalq Musiqi Şurasının 1999-cu ildə birinci mükafatını qazanmışdır.
2000-ci ildə Azərbaycanda Beynəlxalq Sülh Mədəniyyəti İli geniş qeyd edilmiş, Manifest-2000 adı ilə 400 mindən çox imza toplanmış, seminarlar, sərgilər, konsertlər təşkil edilmiş, həmin tarixə həsr edilmiş xüsusi marka və konvertlər buraxılmışdır.
2003-cü ilin noyabr ayının 7-də Azərbaycan Muğamı UNESCO-da bəşəriyyətin qeyri maddi irsinin şah əsəri elan olunmuşdur. Onu da qeyd edək ki, UNESCO Qərargahının binasında üzv dövlətlərin hədiyyə etdiyi müxtəlif sənət əsərləri vardır. Onların arasında 1983-cü ildə UNESCO-ya təqdim olunan Lətif Kərimovun memar Əcəmiyə həsr etdiyi xalçası da vardır.
UNESCO-nun Baş Direktoru iki dəfə, 1996-cı ildə cənab Federiko Mayor və 2000-ci ildə cənab Koiçiro Matsuura, eyni zamanda Baş Direktorun mədəniyyət məsələləri üzrə müavini cənab Munir Buşenaki 2003-cü ildə Azərbaycana səfər etmişdir.
2004-cü ildə Azərbaycan Mədəniyyətinin Dostları Fondunun prezidenti Mehriban Əliyeva UNESCO-nun Baş Direktoru Koiçiro Matsuura ilə görüşmüşdür.
Azərbaycan Respublikasının nümayəndələri vaxtaşırı olaraq UNESCO çərçivəsində keçirilən konfranslarda, seminarlarda və digər tədbirlərdə iştirak edirlər.
|
